Ein Gard Evanstown

Cwblhau, Cynhyrchu

Ein Gard Evanstown

Math y Prosiect

Cynhyrchu

Cyllid Prosiect

RDP

Cyllid Prosiect

Awen Cultural Trust

Briff Prosiect

Prosiect ar y cyd yw Community Foodie i helpu cymunedau yng nghefn gwlad Pen-y-bont ar Ogwr, Bro Morgannwg a Thorfaen i dyfu eu bwyd eu hunain.

Cefndir

Prosiect ar y cyd yw Community Foodie i helpu cymunedau yng nghefn gwlad Pen-y-bont ar Ogwr, Bro Morgannwg a Thorfaen i dyfu eu bwyd eu hunain. Ei nod yw cryfhau cymunedau trwy gynyddu faint o fwyd sy’n cael ei dyfu a’i fwyta’n lleol, ynghyd â meithrin sgiliau gwerthfawr, cefnogi ffordd iach o fyw a dod â phobl o bob oedran at ei gilydd. Un o brif elfennau’r cymorth a ddarperir gan Community Foodie yw dod â thirfeddianwyr a phobl leol at ei gilydd i nodi mannau addas ar gyfer tyfu bwyd. Mae help hefyd ar gael ar gyfer nodi’r model tyfu mwyaf addas, ar gyfer cael gafael ar gyngor cyfreithiol a thechnegol ac i sefydlu cysylltiadau â phrosiectau tyfu cymunedol eraill. Mae cymorth ariannol ar gael hefyd i roi cychwyn ar eich prosiect.

Cymorth reach

Gardd hamdden gymunedol yw ‘Ein Gardd’ ar Stad Dan y Bryn yn Evanstown, ac fe’i hagorwyd yn swyddogol yn haf 2012. “Roedd cymorth reach i ni i roi cychwyn ar ein gardd gymunedol yn amhrisiadwy,” meddai Mark Street, garddwriaethydd lleol a gymerodd ran flaenllaw yn y gwaith o gynllunio a sefydlu’r ardd. “Cawsom gyngor ac arweiniad ganddynt ynglŷn ag i ba gyfeiriad i fynd â’r ardd a hefyd cawsom gymorth ariannol tuag at brynu gwrtaith, pridd ac offer. Maen nhw’n parhau i gynnig cyngor a chefnogaeth i ni hyd heddiw ac maen nhw wedi dod yn ffrindiau go iawn i ni i gyd.”

Canlyniad ac Effaith

Adeiladwyd ‘Ein Gardd’ ar dir diffaith llawn seiliau concrid y tai a oedd yn arfer sefyll ar y lleoliad nes iddynt gael eu dymchwel. “Gorfododd hyn i ni godi’r gwelyau plannu oddi ar y ddaear, ” esbonia Mark. “Cymerodd trigolion lleol ran yn y broses o gynllunio ac adeiladu’r ardd ac mae ganddynt deimlad cryf o berchnogaeth ohoni erbyn hyn,” ychwanega.

Mae gan ‘Ein Gardd’ 16 o welyau wedi’u codi a dau wely pwrpasol ar gyfer pobl anabl. Mae 23 o deuluoedd yn tyfu ffrwythau, llysiau a blodau yno ac mae rhestr o bobl yn aros i leoedd ddod ar gael. Mae gan yr ysgol leol dri o welyau ac mae’r disgyblion yn ymweld i ddysgu am blannu ac am wahanol fathau o lysiau a ffrwythau a manteision tyfu eich bwyd eich hun. Mae gan Kian Protheroe, sy’n ddeg oed, ei wely plannu ei hun, ac mae’n gofalu amdano gyda help ei dad. “Rwyf wedi dechrau tyfu rhuddygl, tato, winwns, letys, corffa, pys, garlleg a hyd yn oed india-corn,” meddai Kian. “Rwy’n wirioneddol edrych ymlaen at eu bwyta nhw.”

Mae’r ardd gymunedol yn rhoi cyfle i drigolion y gymuned ddod ynghyd, hyd yn oed os nad ydynt yn arddwyr. Cynhelir barbeciws a digwyddiadau eraill yno, ond yn aml mae pobl leol yn mynd yno heb unrhyw ddiben ond cael sgwrs a chyfarfod â phobl eraill.

Mae enw da’r ardd a’i heffaith gadarnhaol ar y gymuned wedi denu ymwelwyr o dramor yno i’w gweld ac yn ddiweddar sefydlwyd cysylltiadau â gardd ben to flaenllaw yn Hong Kong, gardd gymunedol yng nghanol Melbourne, Awstralia a gardd gymunedol drefol arloesol yn Singapore.

“Mae ‘Ein Gardd’ wedi cael dylanwad anhygoel. Mae hi wirioneddol wedi dod â’r gymuned ynghyd, i helpu a dysgu gan ei gilydd, rhywbeth na fyddai wedi digwydd cyn i hyn ddechrau.”

Mark Street